In België wordt de opleiding van bewakingsagenten niet aan de vrije keuze van de bedrijven overgelaten: ze is vastgelegd in een wet en een koninklijk besluit. Voor een sitebeheerder, een winkelmanager of een verantwoordelijke van een bouwplaats helpt die kennis om te weten wat men mag verwachten van een agent op zijn terrein. Hieronder de essentie van de opleiding bewakingsagent, met de uurvolumes uit de teksten.
Een kader vastgelegd door de wet van 2017 en een koninklijk besluit van 2018
De wet van 2 oktober 2017 tot regeling van de private en bijzondere veiligheid regelt de bewakingsactiviteiten. Niemand mag de diensten van een bewakingsonderneming aanbieden of een interne bewakingsdienst organiseren zonder voorafgaande vergunning van de minister van Binnenlandse Zaken (artikel 16). Bewakingsagenten moeten houder zijn van een identificatiekaart, afgeleverd door de minister van Binnenlandse Zaken (artikel 76), en dragen die duidelijk leesbaar (artikel 80).
De opleiding wordt nader bepaald door het koninklijk besluit van 23 mei 2018, bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 18 juni 2018 en in werking getreden op 1 september 2018. Het bepaalt per attest het aantal lesuren, de leerstof en de voorwaarden om aan de examens deel te nemen.
Opleiding bewakingsagent: de basis van 139 uur
Elke agent moet eerst het Algemeen Bekwaamheidsattest Bewakingsagent behalen, goed voor 139 lesuren (artikel 14 van het besluit). De leerstof omvat onder meer de studie van de regelgeving betreffende de bewaking (24 uur), de grondrechten (8 uur), communicatie (12 uur), conflictbenadering (12 uur), observatie en risico-inschatting (12 uur), bedrijfshulpverlening (15 uur) en brandpreventie met basisbrandbestrijding (8 uur). Het programma telt in totaal dertien modules: daarbij horen ook de organisatie van de sector (4 uur), de sociale relaties en collectieve arbeidsovereenkomsten (4 uur) en bewakingsmethoden en -technieken (8 uur).
De lesuren zijn exclusief de proeven. Een kandidaat mag maximaal vier keer aan de examens deelnemen (artikel 50). Dit uurvolume betreft de basisopleiding: het zegt niets over de ervaring van een agent, die nadien op het terrein groeit.
Wat de wet de agent toestaat, en de grenzen
De opleiding bereidt voor op opdrachten die door de wet worden omkaderd. Die rekent onder meer het doorzoeken van roerende of onroerende goederen naar spionageapparatuur, wapens en drugs tot de bewakingsactiviteiten (artikel 3, 9°). Identiteitscontrole is beperkt (artikel 106): ze gebeurt alleen op verzoek van de opdrachtgever, bij de toegang tot niet voor het publiek toegankelijke plaatsen of tot de speelzalen van kansspelinrichtingen van de klassen I en II, en de agent mag identiteitsdocumenten niet kopiëren, inhouden of bewaren. Op de openbare weg zijn alleen bepaalde bewakingsactiviteiten toegestaan (artikel 115). Gewapende bewaking ten slotte vereist een bijzondere toestemming van de minister van Binnenlandse Zaken (artikel 92).
Bijkomende attesten volgens de opdracht
Het algemeen attest volstaat niet voor alle opdrachten. Het besluit voorziet in specifieke attesten, toegankelijk voor houders van het algemeen attest en mits voorlegging van een attest van psychotechnisch onderzoek (artikel 9). Daartoe behoren onder meer:
- mobiele bewaking en interventie na alarm: 32 lesuren (artikel 21);
- bescherming van personen: 52 lesuren (artikel 23).
Concreet betreft het eerste attest de agenten die worden ingezet voor mobiele bewaking en alarmopvolging. Het tweede betreft de bescherming van personen.
Wat dit betekent voor een opdrachtgever
Het lastenboek van een vaste site verschilt vaak van dat van een ronde- of interventieopdracht. Het is dus nuttig na te gaan of de attesten van de agenten overeenstemmen met de opdracht in het contract, of het bedrijf vooraf een vergunning van de minister van Binnenlandse Zaken heeft en of de agenten hun identificatiekaart duidelijk leesbaar dragen (artikel 80). De wet voorziet in uitzonderingen, bijvoorbeeld voor winkelinspectie: tijdens het observeren van klanten hoeft de agent zijn kaart niet zichtbaar te dragen, maar zodra hij een klant aanspreekt draagt hij ze op borsthoogte en duidelijk leesbaar (artikel 122).
Voor statische bewaking vormt de basis van 139 uur de gemeenschappelijke referentie. High Security, een bewakingsonderneming met vergunning van de FOD Binnenlandse Zaken, oefent deze activiteiten uit: statische bewaking, mobiele bewaking en alarmopvolging vallen elk onder de hierboven beschreven attesten.
Om te onthouden
De opleiding van bewakingsagenten steunt op een gemeenschappelijke basis van 139 uur, aangevuld met attesten die eigen zijn aan elk type opdracht. De vermelde uurvolumes zijn die van het koninklijk besluit van 23 mei 2018, voor zover wij weten laatst gewijzigd bij het koninklijk besluit van 29 oktober 2020: aangezien de teksten kunnen evolueren, controleert u de geldende versie bij de FOD Binnenlandse Zaken. Voor een concrete opdracht kunt u het team bereiken via de pagina Contact.
